2025’ten itibaren Özbekistan, birçoğu ülkenin ticaret ve yatırım ortamını doğrudan etkileyen birçok sektörde bir dizi yeni politika sunacak. Son resmi duyurulara göre, bu yeni düzenlemeler öncelikle vergileri, gümrük prosedürlerini, yabancı yetenek işe alımını ve ulaşımı kapsıyor ve temel hedefleri yabancı yatırımı daha fazla çekmek, yerel işletme dönüşümünü ve yükseltmesini teşvik etmek ve Özbekistan’ın küresel tedarik zincirindeki konumunu güçlendirmek.
Vergiler ve tarifeler açısından, Özbek hükümeti uzun süredir devam eden birkaç KDV muafiyetini kaldıracak. Şehir içi toplu taşımacılığa (otobüsler, metrolar vb. dahil) resmi olarak KDV koymanın yanı sıra, engelli çalışan oranı %50 veya daha fazla olan işletmeler için KDV avantajlarını ortadan kaldıracak ve yeni kurulan bahçeler, üzüm bağları ve dut tarlaları için arazi vergisi muafiyetlerini sonlandıracak. Tütün ve alkol ürünleri de oran ayarlamalarına tabi tutulacak: örneğin, filtreli sigaralardaki %10’luk değer üzerinden alınan ÖTV kaldırılacak ve bunun yerine %19,7’lik bir iç pazar vergisi oranı uygulanacak, ithal alkollü içeceklerdeki ÖTV %25 düşürülecek ve yerel olarak üretilen alkollü içeceklerin oranı %10 artacak. Ayrıca, hem gazlı hem de gazsız içecekler için ayarlamalarla şekerli alkolsüz içeceklere yeni bir ÖTV uygulanacak.
Bu arada, Özbekistan’ın e-ticareti geliştirme çabası belirgindir, ancak e-ticaret işletmeleri daha yüksek vergi yükleriyle karşı karşıya kalacaktır: kurumlar vergisi %7,5’ten %10’a, ciro vergisi ise %2’den %3’e yükselecektir. Analistler bunun hükümetin yeni ekonomik büyümeyi mali gelirle dengeleme girişimini yansıtabileceğini öne sürüyor. Ayrıca, ithalatçıları uzun süredir rahatsız eden ilaçlar ve diğer tıbbi ürünler için gümrük ücretleri 2025’ten itibaren kaldırılacak. Bu önlemin sağlık sektöründeki yatırımı artırması ve Özbekistan’ın ilaç endüstrisini modernize etme konusundaki vurgusunu vurgulaması bekleniyor.
Özellikle, yabancı yetenekleri işe almanın maliyeti de önemli ölçüde düşecektir. 1 Ocak 2025’ten itibaren Özbekistan, eğitim kurumları tarafından yabancı uzmanların işe alınması için onay ücretini 30 BRV’den 1 BRV’ye düşürecektir; bu da 11,2 milyon soumdan 375.000 souma düşüşe eşdeğerdir; 30 kat azalma. Yabancı öğretmenleri işe alan özel eğitim kurumları ayrıca A2 kategorisi giriş vizelerine doğrudan erişim kazanacak, yerel eğitim sektörüne daha fazla uluslararası kaynak getirecek ve Özbekistan’ın yetenek geliştirme rekabet gücünü daha da artıracaktır.
Gümrük ve tarife sektöründe, hükümet, 2025’ten itibaren yeni düzenlemelere uyması gerekecek olan güneş panelleri, invertörler ve enerji depolama sistemleri gibi belirli ürünlere ithalat kısıtlamaları getirecek . BNEF Tier 1 listesinde yer almayan bileşenlerin ithalatı da yasaklanacak ve aylık güncellemeler Enerji Bakanlığı ve Gümrük Komitesi web sitelerinde yayınlanacak. Ayrıca, Özbekistan, tarifelerin ve ilgili ücretlerin ödenmesini güvence altına almak için banka garantilerinin, sigorta poliçelerinin veya maddi teminatların kullanılmasına izin veren Genel Gümrük Ödeme Kuralı’nı uyguluyor. Bu, ithalatçılara malların pazara girme süresini kısaltırken daha fazla esneklik sağlayacak.
Taşımacılık bir diğer önemli odak noktasıdır. Toplu taşımada KDV yeniden yürürlüğe girecek ve yeni Demiryolu Taşımacılığı Yasası 1999 versiyonunun yerini alarak 1 Ocak 2025’te yürürlüğe girecek. Yeni yasa, taşıyıcılara yük oranlarını belirleme konusunda daha fazla özerklik sağlıyor (devlet tarafından düzenlenen aralıklar hariç). Uluslararası yük taşımacılığı hala sınır ötesi anlaşmalara tabi olacak. Özellikle, Özbekistan 3 Şubat 2025’te BM’nin Asya-Pasifik Sınır Ötesi Kağıtsız Ticaret Anlaşması’na resmen taraf olacak ve bu da sınır ötesi taşımacılık için daha fazla elektronik belgeye izin verecek ve ticaret süresini ve maliyetlerini önemli ölçüde azaltacak.
Çevre cephesinde, ülke plastik, kağıt, metal ve cam dahil 54 malzemeyi kapsayan zorunlu bir geri dönüşüm etiketi sistemi getirecek. Üreticiler veya ithalatçılar, ürünlere geri dönüşüm bilgilerini açıkça etiketlemekten sorumlu olacak. Hükümet bunun atık geri dönüşümünü teşvik edeceğini ve çevresel zararı azaltacağını umuyor.
Genel olarak, Özbekistan’ın yeni politikaları mali, vergi ve kamu hizmeti sektörlerinde yapısal reform adımları atarken iş ortamının şeffaflığını ve rekabet gücünü artırmayı hedefliyor. Geleneksel faydaların kademeli olarak ortadan kaldırılması, hükümetin daha adil ve daha dengeli bir vergi sistemi aracılığıyla mali geliri artırmaya çalıştığını gösteriyor. Aynı zamanda, e-ticaret, yabancı yetenek işe alımı ve kağıtsız sınır ötesi ticaret için aktif destek, ülkenin küresel tedarik zinciri ağına entegre olma isteğini yansıtıyor.